Voerefficiëntiefactor: kengetal met financiële impact

Fransen Gerrits lanceerde twee jaar geleden de VEF voor zeugenhouders. Volgens productmanager Zeugen Kim de Wit van de voerproducent gaat die een stap verder dan het kengetal voor kilo zeugenvoer per gespeende big dat het managementsysteem berekent.

‘Rond de 40 kilo zeugenvoer per gespeende big is een algemene richtlijn, maar dat zegt niet alles over een efficiënte voerbenutting’, legt De Wit uit. ‘Het maakt nogal wat uit of zo’n big bij spenen 6 of 8 kilo is. Daarom delen wij de kilo’s voer die een zeug in de inseminatie-, dracht- en kraamstal heeft gegeten door het toomgewicht bij spenen. De VEF is het aantal kilo’s zeugenvoer dat nodig is om een kilo gespeende big te produceren.’

Essentieel voor het berekenen van de efficiëntiefactor is het bepalen van het speengewicht. Het wegen dient te gebeuren tijdens het spenen en valt dus samen met de grootste arbeidspiek op het zeugenbedrijf. Vaak ontbreekt het simpelweg aan tijd of handjes. Toch blijft het regelmatig wegen noodzakelijk voor een goede analyse.

‘Varkenshouders die het nut inzien van de VEF voor een efficiëntere bedrijfsvoering, leveren met regelmaat de weeggegevens van tomen gespeende biggen aan’, merkt Mathieu Verstegen, relatiebeheerder varkenshouderij op. ‘Zij zitten er bovenop om het kengetal te weten. Ze willen zien wat het effect is van bepaalde veranderingen in bijvoorbeeld de voerstrategie in de drachtfase of zoogperiode.’

Nationale VEF rond de 6

Met Agrovision-cijfers en een verondersteld speengewicht van 7 kilo per big is de gemiddelde VEF op zeugenbedrijven in Nederland te benaderen. De hoeveelheid zeugenvoer per gespeende big in de praktijk is circa 42 kilo. Dat betekent dat de gemiddelde VEF in ons land rond de 6 zit. ‘Maar is het gemiddelde speengewicht op jouw bedrijf 6,5 kilo, dan stijgt de VEF met 0,5 kilo zeugenvoer per kilo gespeende big’, rekent De Wit voor. ‘Kan een zeug met dezelfde kilo’s voer een big van 7,5 kilo spenen, dan is de VEF 5,6.’

De variatie in VEF onder de door Fransen Gerrits gevolgde vermeerderingsbedrijven zit tussen de 5,2 en 6,3. ‘Maar in de praktijk zullen er ongetwijfeld zeugenbedrijven zijn waar de VEF de bocht uitvliegt en ruim boven de 6 zit’, veronderstelt Verstegen. ‘Bij zulke bedrijven zijn zeker aanknopingspunten te vinden om de efficiëntie van de biggenproductie te verbeteren.’

Lees ook: Werkelijke waarde duurzaam en economisch varken onderzoeken

De VEF geeft inzicht in de efficiëntie van het speengewicht, maar levert ook informatie op die invloed heeft op het financiële resultaat. Voor elk bedrijf wordt in kaart gebracht hoe het voerverbruik is verdeeld in kilo’s en in euro’s. Er is inzicht in de hoeveelheden dracht-, bronst- en lactatievoer. ‘Zo geeft een hoog verbruik van drachtvoer informatie over terugkomers, uitval of moment van afvoeren van dieren wat resulteert in extra verliesdagen die al gauw 2,50 euro per dag kosten’, licht Verstegen toe. ‘Dan praat je snel over grote bedragen waarop is te besparen.’

Hoeveelheid lactovoer

Ook tijdens de lactatie is volgens de relatiebeheerder van Fransen Gerrits voordeel te behalen. ‘Er zitten grote verschillen tussen bedrijven in de verstrekte hoeveelheid lactovoer: tussen de 5,8 kilo tot 6,5 kilo per dag bij een speenleeftijd van 27 dagen. Die verschillen in kilo’s zie je terug in het speengewicht van de biggen. Zeugenmelk is de goedkoopste voedingsbron. Meer voerbeurten of misschien geconcentreerder voeren zijn dan reële opties’, stelt hij.

Sturen op een bepaalde voeropname per zeug per jaar is volgens Verstegen niet meer van deze tijd. ‘De huidige zeug is productiever en zwaarder en heeft meer voer nodig om meer vitale biggen te kunnen werpen en die toom na vier weken zogen op een zo hoog mogelijk gewicht te spenen. Dat is sturen op efficiëntie.’

Het wegen van gespeende biggen zorgt ervoor dat je direct de voerconversie en bijhorende voerkosten kunt berekenen. Ook sturing op de voeraanpak of het pakket wordt sneller inzichtelijk. Een getal dat niemand gebruikt is de hoeveelheid biggenvoer per afgeleverde big van 25 kilo. Al jarenlang ligt de waarde hiervan tussen 1,14 en 1,15 kilo. Bedrijven met een hoger speengewicht laten een lager verbruik zien, wat voerkosten bespaart.

Investeren in wegen en hoger speengewicht
Kim de Wit en Mathieu Verstegen zien rendement voor vermeerderaars die investeren in het verhogen van het speengewicht en de toomuniformiteit. Biggen van gemiddeld 6,5 kilo hebben meer moeite om in de opfokafdelingen op te starten dan koppels die een kilo zwaarder zijn. Dat gewichtsverschil erbij krijgen, vergt extra investeringen en tijd om de kritische opstartperiode na het spenen soepel door te komen. Daarnaast geven efficiënte gezonde biggen meer werkplezier.
Verstegen zet dat kracht bij met een voorbeeld. ‘Een bedrijf speende 36 biggen per zeug per jaar en een ander 32 biggen. Een verschil in de VEF was er niet, omdat de 32 biggen gemiddeld een kilo zwaarder waren’, weet hij. ‘Het hebben van een database is belangrijk om bedrijven goed te kunnen vergelijken. Wachten tot het jaar voorbij is en dan de boekhouder laten vertellen of het mee- of tegenvalt is niet meer van deze tijd. Varkenshouden is pure economie.’