PIA-vaccin op laten drinken is een effectieve tool

Ricarda Deitmer staat bekend als de darmendoctor. In haar functie is ze al meer dan twintig jaar bezig met darmgezondheid bij varkens in de breedste zin van het woord. ‘Ik heb mij verdiept in het microbioom bij de mens en de verbinding tussen darmen en hersenen. Zo weten we dat 90 procent van het natuurlijke rustgevende gelukshormoon serotonine door micro-organismen in de darmen wordt geproduceerd en dat 80 procent van het immuunsysteem in de darmen zit.’

Fascinerend, zo vervolgt ze: ‘Het microbioom bevat nog veel geheimen. Zeker is dat het cruciaal is voor het functioneren van mens en dier. Dus het is ongelofelijk belangrijk om goed voor de darmen van varkens te zorgen.’

Wat bedreigt varkensdarmen?
‘De bacterie Lawsonia intracellularis, de veroorzaker van ileïtis of PIA, die wereldwijd verspreid is in de varkenshouderij. Na het spenen, een voerschakeling of een storing in het voer- of drinkwatersysteem kan een disbalans in de darmen ontstaan, waardoor die kiem zijn kans grijpt. Een verstoorde vertering bezorgt de varkens buikpijn en leidt tot dunne mest. Maar het gedrag van de dieren verandert ook.’

Buikpijn is een trigger voor bijterij?
‘Als je varkens observeert en obsessief bijten opmerkt, zit er een hoge mate van malaise achter. Omgeleid wroetgedrag, zoals buik masseren of bijten in de flanken en oren, is een duidelijk teken dat de biggen niet genoeg voedingsstoffen binnenkrijgen. Dit signaleerden praktiserende dierenartsen en varkenshouders, vooral na een PIA-infectie. In de meeste gevallen kan het begin van dwangmatig bijten in een groep varkens worden teruggevoerd tot het moment van de darminfectie.’

Een darminfectie is funest voor krulstaarten?
‘Jazeker. Een voorbeeld is een onderzoek bij een biologisch bedrijf met vleesvarkens. Daar was ruimte en hokverrijking geen probleem, maar er trad wel diarree en staartbijten op. Antibiotica moesten worden ingezet en vanwege de ernst van het bijtprobleem moesten zelfs dieren worden geëuthanaseerd.’

Ricarda Deitmer
Dr. Ricarda Deitmer is senior technical manager bij Boehringer Ingelheim Vetmedica GmbH. Daar houdt ze zich sinds 2004 bezig met darmgezondheid bij varkens. Als presentator van en drijvende kracht achter de podcast ‘Der Darm Doc’ deelt ze haar kennis en bespreekt ze met experts, dierenartsen en wetenschappers alle aspecten van darmgezondheid. Deitmer is opgegroeid op een agrarisch bedrijf met onder meer varkens. Voordat ze bij Boehringer Ingelheim aan de slag ging, werkte ze als praktiserend dierenarts.

‘Na bloedonderzoek bleek de PIA-bacterie de boosdoener te zijn en is bij de volgende koppel gestart met zo vroeg mogelijk vaccineren van ons PIA-vaccin via het drinkwater. De problemen verdwenen als sneeuw voor de zon. De groei en de voerconversie van de koppels verbeterden, de uitval daalde en de krul bleef mooi in hun staarten.’

‘Omdat het weer goed ging, werd gestopt met de PIA-vaccinatie. Prompt keerde de ellende terug. Nieuwe koppels werden weer oraal met Enterisol gevaccineerd en direct waren de problemen weer opgelost.’

Wat maakt dit PIA-vaccin zo uniek?
‘Enterisol is twintig jaar geleden geïntroduceerd voor toepassing bij varkens met een leeftijd vanaf 21 dagen. Het was het enige vaccin voor varkens dat via de bek werd toegediend en later via drinkwater en brijvoer. Op een natuurlijke en logische wijze darmen extra weerstand meegeven tegen de veroorzaker van PIA was een doorbraak. Uniek is dat we met oraal vaccineren tegen Lawsonia intracellularis ook een infectie met de salmonellabacterie tegengaan.’

Wat concludeert u hieruit?
‘Dat orale vaccinatie tegen PIA een positief effect heeft op de samenstelling van het microbioom van de darm en een lokale immuunrespons oproept die werkt tegen twee soorten darminfecties. Daarnaast tonen studies aan dat na een orale PIA-vaccinatie de darmen van de varkens na drie weken optimaal beschermd zijn.’

Zie je dat terug in de dierprestaties?
‘Ja. Op varkensbedrijven waar problemen met PIA spelen, leidt de orale vaccinatie tot een gemiddeld hogere vleesaanzet per dag en een gunstigere voerconversie. Efficiëntere groei en het feit dat er geen bijwerkingen zijn na deze vaccinatie geven een gunstig rendement van Enterisol. De eenvoudige, dier- en mensvriendelijke en effectieve manier van vaccineren via het drinkwater of brijvoer is een heel groot pluspunt.’

Komt PIA al veel voor bij opleg van vleesvarkens?
‘Dit verschilt sterk tussen de bedrijven. We vergeten vaak de zogenoemde subklinische ileitis, die zich uit in een ongunstigere voerconversie, lagere groei, verminderde uniformiteit en lagere rondesnelheid. Dat blijft verborgen voor het oog. Daarom raden we aan het infectietijdstip te bepalen door middel van bloedonderzoek.’

Lees ook: ‘Die paar dubbeltjes per big extra is een renderende investering’

‘Bovendien blijkt het verplaatsen van varkens altijd een kritieke fase voor het verteringssysteem te zijn. Ook voerwisselingen of een niet-optimaal stalklimaat kunnen PIA veroorzaken. Biggendarmen robuuster maken door dieren het PIA-vaccin te laten drinken op het vermeerderingsbedrijf is een interessante optie.’

Is Enterisol de oplossing voor staartbijten?
‘Staartbijten is het gevolg van een complex van factoren. Als er dwangmatig bijten plaatsvindt en het zoekgedrag van de dieren voedingstekorten aangeeft, dan is de Enterisol-vaccinatie een waardevol hulpmiddel om de situatie te verhelpen. Maar het is zeker niet de oplossing voor alle bijtproblemen.’

Heeft u een afsluitende tip?
‘Kampen varkens met ademhalingsaandoeningen op uw bedrijf, bedenk dan ook dat een onbalans in het microbioom het onderliggende probleem kan zijn. Dieren met gezonde darmen hebben meer weerstand en kunnen beter tegen een stootje.’